Vedâ Hutbesi ve İnsan Hakları

0
1743

Vedâ Hutbesi ve İnsan Hakları


Cumâmız mübârek olsun muhterem mü’minler!

Rabbimiz Kerîm Kitâbında insanlara şöyle seslenir:

“Ey insanlar! Doğrusu biz sizi bir erkekle bir dişiden yarattık. Ve birbirinizle tanışmanız için sizi kavimlere ve kabilelere ayırdık. Muhakkak ki Allah yanında en değerli olanınız, O’ndan en çok korkanınızdır. Şüphesiz Allah bilendir, her şeyden haberdardır.” [1]

Sevgili Peygamberimiz (s.a.s) Vedâ Hutbesinde: “Ey insanlar! Rabbiniz birdir, atanız da birdir. Hepiniz Adem’densiniz, Adem ise; topraktan yaratılmıştır. Allah katında en değerli olanınız, O’na karşı gelmekten sakınanınızdır. Arab’ın Arab olmayana, hiçbir üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takva iledir.” [2] buyurmuştur.

Aziz Mü’minler!

Ülkemiz tarafından 10 aralık 1948 de kabul edilen “İnsan hakları Evrensel Beyannamesi” incelenecek olursa, orada yer alan yaşama hakkı, adâlet, özgürlük ve eşitlik gibi hakların 1400 sene evvel Hazreti Rasûl (s.a.v) tarafından Veda Hutbesiyle en temel prensipler şeklinde ele alındığı görülür. Bu yönüyle Vedâ Hutbesine “ilk insan hakları evrensel beyannamesi”de denir. İnsan hakları, Peygamber Efendimiz tarafından Veda Hutbesiyle apaçık insanlara duyurulmuştur.

 Peygamber Efendimiz insanların haklarına ne kadar önem verdiğini ve kimsenin kimseden üstün olmadığını ne kadar veciz ve güzel anlatmıştır. İnsanları şekilleri ve kazandıklarıyla değil, samimiyet ve ihlâs ekseninde nasıl bir hayata talip olmaları gerektiğini başka bir vesîle ile söyledikleri hadislerinde şöyle ifade buyuruyorlar: “Allah, sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz. Sizin kalplerinize ve işlerinize bakar.” [3] ve bir başka sözünde; “İnsanlar tarağın dişleri gibi eşittir. Hiç kimsenin başkası üzerinde – Allah korkusu hariç – bir üstünlüğü yoktur.” [4] buyurur.

İslâm dininin iki gayesi vardır. Birisi: Tek olan, eşi ve dengi olmayan Allâh’a iman etmek ve yalnız O’na kulluk etmek; diğeri de, Allah’ın bütün yarattıklarına iyi davranmaktır. İslam, bütün varlıklara özellikle en üstün ve seçkin varlık olan insana şefkat ve merhamet göstermeyi, dinimizin vazgeçilmez bir esâsı olarak kabul etmiştir.

Rasûlümüz (s.a.v), vedâ hutbesinin her bir satırında insan haklarına, insanın saygınlığına, evrensel hukuk ilkelerine, hak ve adâlet kavramlarına vurgu yapmış ve çağlar boyu insanlığın huzûrunu sağlayacak ilkeler va’zetmiştir.

Bu meyânda Rabbimiz (c.c.) Rasûlünün şahsında bütün mü’minlere hitâben; “Sabah akşam Rab’lerine O’nun rızasını dileyerek duâ edenle birlikte candan sebât et. Dünya hayatının süsünü isteyerek gözlerini onlardan ayırma. Kalbini bizi anmaktan gafil kıldığımız, kötü arzularına uymuş ve işi gücü aşırılık olan kimseye değer verme.” [5] buyurur.

İslâmiyet, hakları iki kısma ayırıyor: Birincisi Rabbimizin üzerimizdeki hakları, yani O’na karşı olan hak ve ödevlerimiz; diğeri ise, insanların kendi aralarındaki haklar. Efendimizin hayat mücâdelesinin büyük bir kısmı, bu hakikatleri insanlara fiilen ve kavlen öğretmekle geçmiştir.

Muhterem mü’minler !

Allah’ın rızası ve dünya-âhiret mutluluğu, ancak takvâ ile mümkündür. Takvâ ve Allah sevgisi olmayan yerde gerçek huzur ve mutluluğu bulmak mümkün değildir. Gerçek huzur ve mutluluk için kalplere takva ve Allah sevgisini yerleştirelim. Her zaman ve her yerde Allah’a isyan etmekten uzak duralım. Diğer insanların hak ve hukukuna da saygılı olalım. Mal varlığımızla, fiziki güzelliğimizle, dünyevi imkânlarımızla böbürlenip, insanları küçümsemeyelim. Bunlar hiçbir zaman üstünlük vesilesi değildir.

Hutbemi ayet-i kerime mealleri ile bitiriyorum:

…Kim Allah’a karşı gelmekten sakınırsa, Allah ona bir çıkış yolu açar. O’nu beklemediği yerden rızıklandırır.” [6]

“…İyilik ve Allah’ın yasaklarından sakınma üzerinde yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın…” [7]


Hazırlayan: Şeref İŞLİYEN / Uzunçarşı C. M.K.

Redaksiyon: İl İrşâd Kurulu

[1] Hucûrât; 49/13

[2] Prof.Dr. İ. Sarıçam, Hz. Muhammed ve Evrensel Mesajı, s..391

[3] Müslim, Birr, 34; İbn-i Mace, Zühd, 9

[4] Keşfu’l-Hafa, 2846

[5] Kehf; 18/28

[6] Talâk, 65/2-3

[7] Mâide; 5/2


Hutbenin PDF’ini almak için TIKLAYIN…Vedâ Hutbesi ve İnsan Hakları

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here